Zilvervisjes in huis: oorzaak, herkennen en kwijtraken

Zilvervisjes zijn onschuldige insecten die op vochtige plekken leven en meestal wijzen op te veel vocht in huis. Begin dus bij het vocht, en kijk of het niet om een papiervisje gaat, want dat vraagt een andere aanpak.

Wat zijn zilvervisjes en wat doe je eerst?

Zilvervisjes zijn kleine, lichtschuwe insecten die op vochtige plekken in huis leven. Ze bijten niet en verspreiden geen ziektes. Dat je ze ziet, zegt vooral iets over de luchtvochtigheid. Hun aanwezigheid is een teken dat de relatieve luchtvochtigheid te hoog is. Je begint dus bij het vocht.

Het gewone zilvervisje wordt 7 tot 12 millimeter lang. Overdag zit het verstopt op donkere plaatsen. Doe je ’s avonds plots het licht aan, dan schiet het weg als een klein slangetje. Kleine aantallen zijn in vrijwel elke woning te vinden, dus één zilvervisje is geen alarm.

Wat je eerst doet, is vochtbronnen opsporen en wegnemen, beter ventileren en naden en kieren dichten. Vochtproblemen aanpakken is de beste remedie tegen deze insecten.

Zilvervisje of papiervisje: zo herken je het verschil

Een zilvervisje is 7 tot 12 millimeter lang en heeft een staart die korter is dan het lichaam. Een papiervisje is 10 tot 15 millimeter, behaard, grijsachtig en duidelijk gevlekt, met een staart die even lang is als het lichaam. Ze lijken op elkaar, maar hun leefwijze is totaal verschillend.

Het zilvervisje wil vocht. Het papiervisje (Ctenolepisma longicaudata) zit juist op warme, vrij droge plaatsen, ook in centraal verwarmde badkamers, toiletten en keukens. Volgens een overzichtsstudie uit 2021 bieden isolatie en centrale verwarming een stabiel droog en warm klimaat dat perfect is voor het papiervisje, en verspreidt het zich vermoedelijk mee met kartonnen dozen. Diezelfde studie telt meer dan 100 gedocumenteerde gevallen in België, Nederland, Spanje en Italië samen.

Je hoort ook wel de naam ovenvisje. Dat is een aparte soort die nauwelijks nog voorkomt.

Een houvast is de plek. Zit het diertje in een vochtige kelder of naast een lekkende afvoer, dan denk je eerst aan een zilvervisje. In een droge, verwarmde ruimte kan het een papiervisje zijn. Meer hierover staat in ons artikel over papiervisjes herkennen.

Bij ons gaat het meestal om zilvervisjes, bij particulieren en in appartementen. Papiervisjes zien we vooral in rusthuizen.

Waar komen zilvervisjes vandaan?

Vooral uit vocht. Een zilvervisje wil een temperatuur van ongeveer 25 graden en een relatieve luchtvochtigheid van 75 procent of meer, en onder de 50 procent gaat het dood. Waar ze blijven zitten, is er dus vocht dat niet wegkan.

Bij hogere temperaturen moet de relatieve luchtvochtigheid zelfs boven 75 procent liggen.

Vaak zit de oorzaak op een van deze plekken:

  • Een lek of een muur die vocht doorlaat. Een lekkage en een doorslaande muur zijn bouwtechnische oorzaken van te hoge luchtvochtigheid in badkamer of keuken.
  • Onder het aanrecht. Daar gaat het vaak om een lekkende, niet goed afgesloten gootsteenafvoer of om condens op de waterleidingen.
  • Nieuwbouw. Beton in nieuwe huizen geeft lange tijd vocht af, en ook groen hout is een vochtbron voor zilvervisjes.
  • Meegebracht. Zilvervisjes komen ook binnen met hout en gipsplaten, en met eten, meubels, oude boeken, papieren en kleding.

Bij onze klanten zit het vocht meestal in nieuwbouw, in de badkamer, in het toilet of in de kelder. Komt het vocht uit de kelder, dan trekken de zilvervisjes langs de leidingen naar de badkamer.

Eten is zelden de beperking. Ze eten vooral zetmeel en suikers, maar ook bepaalde lijmsoorten, schimmels en kleine insecten. Ze kunnen enkele maanden zonder voedsel, en als er water is, overleven ze bijna een jaar. Het knelpunt is dus water.

Zijn zilvervisjes schadelijk?

Voor je gezondheid bijna niet, voor je spullen meestal weinig. Zilvervisjes bijten en steken niet en verspreiden geen ziektes. Schade aan papier, behang en boeken ontstaat alleen bij grote aantallen.

Zowel zilver- als papiervisjes zijn in kleine aantallen over het algemeen niet schadelijk voor de gezondheid. Ze schrapen aan papier in plaats van te bijten, omdat hun kaken zwak zijn.

Voor gevoelige mensen is er één kanttekening. Kruipende insecten, zilvervisjes inbegrepen, zijn een bron van allergenen in de lucht, met tropomyosine als belangrijkste allergeen van het zilvervisje. Heb je last van je luchtwegen en denk je dat het daarmee te maken heeft, vraag het dan aan je huisarts.

Bij papiervisjes ligt het anders. De schade aan papier is daar veel erger dan bij zilvervisjes, dus pak je ze zo snel mogelijk aan.

Zilvervisjes in de badkamer, slaapkamer, keuken en kelder

Zilvervisjes zitten waar het vochtig en donker is, zoals in badkamer, keuken en kelder. De plek waar je ze ziet, wijst vaak naar de oorzaak, zoals een lekkende afvoer, condens of een muur die vocht doorlaat. Zie je ze in een droge, warme ruimte, dan gaat het misschien om een papiervisje.

Badkamer

Zilvervisjes in de badkamer of de keuken zijn vaak een teken dat de luchtvochtigheid te hoog is, bijvoorbeeld door een lek. Kijk naar de ventilatie, want beter ventileren helpt. Voelt jouw centraal verwarmde badkamer eigenlijk droog aan, dan kan het om een papiervisje gaan.

Slaapkamer

Je ziet ze ’s avonds of ’s nachts omdat ze lichtschuw zijn en wegschieten als je het licht aanknipt, en ze bijten niet. Wat ze aantrekt is ook hier vochtigheid, of vochtig en half vergaan behangpapier, dat ze eten. Kijk achter kasten en langs plinten naar vochtplekken of loslatend behang. Meubels, oude boeken en kleding die je van elders meebrengt kunnen ze ook binnenhalen.

Keuken

Onder het aanrecht zoek je een lekkende gootsteenafvoer of condens op waterleidingen. Ze eten er meel, vochtige granen en andere zetmeelhoudende producten. Bewaar die droog, want dat is hun voedsel.

Kelder

Ze komen in grote aantallen voor in vochtige ruimten die ’s winters niet te sterk afkoelen. Een kelder past daar vaak bij. Zet een ontvochtiger in kelders en andere vochtige ruimten. Ruim ook oude papieren, dozen, boeken en kleren op, want ze bieden voedsel en schuilplaats. Kartonnen dozen zijn bovendien een vermoedelijke verspreidingsweg van het papiervisje.

Zilvervisjes zelf aanpakken en wat niet werkt

Zelf aanpakken begint bij het vocht. Breng de luchtvochtigheid onder de 50 procent, herstel lekken en dicht naden en kieren.

Concreet doe je dit:

  • Vochtbronnen opsporen en wegnemen, ventileren wanneer het buiten droog is, de ventilatie verbeteren en zo nodig de ruimte droogstoken.
  • Een ontvochtiger zetten in kelders en gesloten ruimten.
  • Lekken en druppelende leidingen repareren, en gaten rond leidingen dichten.
  • Naden en kieren goed dichtmaken met kit. Zilvervisjes verspreiden zich daarlangs door het huis.
  • Schuilplaatsen weghalen. Bied zo weinig mogelijk schuilplaatsen en ruim zoveel mogelijk op.

Wil je weten of je er echt last van hebt, dan kan je een val maken. Wikkel een glazen potje aan de buitenkant in tape. De insecten klimmen erop, vallen erin en komen er niet meer uit.

Wat niet of onvoldoende werkt

  • Lokdozen en lijmvallen. Ze tonen dat je zilvervisjes hebt, maar roeien ze niet uit, want ze planten zich te snel voort.
  • Huismiddeltjes. Die helpen hooguit bij een enkel zilvervisje.
  • Opruimen alleen. Opruimen en reinigen volstaan vaak niet bij een zware besmetting.
  • Insecticiden bij het gewone zilvervisje. Bestrijding is daar in het algemeen niet nodig en insecticiden zijn zelfs af te raden. Dat geldt niet voor het papiervisje.

We vonden geen onderzoek dat lavendel tegen zilvervisjes test. Het onderzoek naar een natuurlijk afweermiddel dat we wel vonden, gaat over de etherische olie van Japanse ceder.

Wanneer bel je een professional?

Bel een professional als de overlast blijft na je vochtaanpak, als je papiervisjes hebt of als je de vochtbron niet vindt. Bij het gewone zilvervisje is bestrijding in het algemeen niet nodig. Bij het papiervisje moet de bestrijding door deskundigen gebeuren.

  • Aanhoudende overlast. Verandert er niets nadat je de luchtvochtigheid omlaag kreeg en de kieren dichtte, laat dan iemand meekijken.
  • Papiervisjes. Die kunnen veel schade aan papier doen en pak je best snel aan. Onderzoek naar het papiervisje toont ook dat de plaatsing van lokaas veel uitmaakt: veel kleine druppels langs alle randen werkten beter dan lokaas dat op een paar plekken bij elkaar lag.
  • Een vochtbron die je niet vindt. Een lek of een doorslaande muur is een bouwtechnische oorzaak. Voor het herstel heb je een vakman nodig, en een bestrijder kan helpen bepalen om welke soort het gaat.

De meeste mensen proberen het niet eerst zelf, omdat zilvervisjes een vrij specifieke aanpak vragen. Wie het wel doet, pakt het zelden verkeerd aan.

Wil je dat iemand meekijkt, bekijk dan hoe wij zilvervisjes bestrijden.

Veelgestelde vragen over zilvervisjes

Bijten zilvervisjes of zijn ze gevaarlijk?

Nee. Ze zijn onschadelijk voor mensen, want ze bijten en steken niet en verspreiden geen ziektes. Voor gevoelige mensen kan het allergeen tropomyosine meespelen, zoals hierboven staat.

Hoe lang leven zilvervisjes?

Afhankelijk van temperatuur en luchtvochtigheid twee tot drie jaar. Een vrouwtje legt tot ongeveer 100 eitjes, die bij 25 graden en 75 procent luchtvochtigheid na ongeveer 28 dagen uitkomen.

Wat eten zilvervisjes?

Vooral zetmeel en suikers, en ook bepaalde lijmsoorten, schimmels en kleine insecten. Ook stijfsel van behanglijm en vochtig, half vergaan behangpapier.

Bij welke luchtvochtigheid gaan zilvervisjes dood?

Onder de 50 procent. Dat is ook de richtwaarde om ze weg te houden. Een hygrometer uit de bouwmarkt toont je hoe het er in je kelder of badkamer voor staat.

Is één zilvervisje al een probleem?

Nee. In vrijwel elke woning zitten kleine aantallen. Zie je ze vaak en op dezelfde plek, dan wijst dat op vocht.

Helpt een lokdoos tegen zilvervisjes?

Een lokdoos of lijmval toont of je zilvervisjes hebt. Je roeit ze er niet mee uit, omdat ze zich te snel voortplanten.

Hoe komen zilvervisjes binnen?

Via naden en kieren verspreiden ze zich door je huis. Binnen komen ze vaak mee met voedsel, meubels, oude boeken en kleding, en met hout en gipsplaten.

Liever meteen van het probleem af? Bekijk onze aanpak voor zilvervisjes bestrijden.

Last van ongedierte?
Vraag vrijblijvend advies.

Twijfel je of het om ongedierte gaat? Neem contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek of een offerte op maat.

Last van ongedierte? Laat het ons weten.

Laat je gegevens achter en vertel kort waar je last van hebt.

We contacteren je uiterlijk de eerstvolgende werkdag terug.