Wespensteek behandelen: eerste hulp stap voor stap

Kort antwoord: Bij een wespensteek verwijder je eerst de angel als die nog in de huid zit, koel je de plek maximaal twintig minuten en laat je de zwelling verder rustig uitzieken. Bij de meeste mensen zwelt de plek een paar dagen op en is dat normaal. Krijg je last van je ademhaling, zwelt je gezicht of keel op, of ben je gestoken in mond of keel, dan bel je meteen 112.

Wat doe je meteen na een wespensteek?

Reinig de wonde met water, koel de plek en laat de zwelling zijn gang gaan. Dat is ook wat Gezondheid en Wetenschap aanraadt in hun EHBO-fiche. Een wesp laat zelden een angel achter, maar controleer toch even. Krab niet en gebruik geen gifzuigpompje: dat trekt geen gif weg en vertraagt alleen de eerste zorg.

1. Bekijk de steekplek. Zit er een angel in, schraap die er voorzichtig uit met een bankkaart of je nagel. Knijp nooit met je vingers of een pincet, dat perst extra gif in de huid.
2. Was de wonde met water en zeep of ontsmet ze.
3. Koel de plek met een koelzakje of ijsblokjes in een doek, maximaal twintig minuten. Rechtstreeks ijs op de huid geeft vriesletsel.
4. Doe ringen, horloges of strakke kledij rond de steekplek uit voor de zwelling toeslaat.
5. Gebruik bij aanhoudende jeuk een jeukwerende zalf uit de apotheek.

Wat helpt tegen de zwelling en pijn de eerste uren?

Koelen blijft de belangrijkste maatregel: het vernauwt de bloedvaten en remt de zwelling af. Paracetamol helpt tegen de pijn, een antihistaminicum tegen de jeuk. Huismiddeltjes zoals azijn, tandpasta of urine op de wonde hebben geen bewezen effect en kunnen de huid net irriteren.

Bij de meeste mensen neemt de zwelling af binnen 24 tot 48 uur. Bij een uitgebreidere lokale reactie blijft de plek twee tot drie dagen op zijn ergst voor ze langzaam wegtrekt, en bij ongeveer een op tien mensen duurt dat vijf tot tien dagen, soms met een dikke arm of been tot gevolg. Dat is vervelend maar op zich geen reden tot paniek, zolang er geen koorts of etter bij komt.

Werd je gestoken aan een arm of been, hou het lidmaat dan een tijdje hoger dan je hart, dat helpt net als koelen om de zwelling te beperken. Bij een steek in de vinger of hand is dat vaak het verschil tussen een lichte zwelling en een strakke, gespannen huid tegen de avond.

Wanneer ga je met een wespensteek naar de dokter?

Ga naar de huisarts als de roodheid rond de steek blijft uitbreiden, als je je een dag later nog steeds slecht voelt, als je meerdere keren gestoken bent, of als je tekenen van een ontsteking ziet zoals pus of koorts. Ook bij een zwelling die na vijf dagen nog groeit in plaats van afneemt, is een controle op zijn plaats.

• Uitbreidende roodheid rond de steek
• Je voelt je een dag later nog steeds ziek
• Meerdere steken tegelijk, zeker bij kinderen of ouderen
• Zwelling die na vijf dagen blijft groeien

Wanneer bel je 112 bij een wespensteek?

Bel onmiddellijk 112 bij een steek in mond of keel, bij ademhalingsproblemen, of bij tekenen van een allergische shock zoals duizeligheid, een gezwollen gezicht of netelroos over het hele lichaam. Zulke klachten passen bij anafylaxie, een ernstige allergische shockreactie die binnen enkele minuten na de steek kan beginnen en snel verslechtert, dus wachten is geen optie.

Kreeg je vroeger al een hevige allergische reactie op een wespensteek, dan draag je in het steekseizoen best een adrenaline-auto-injector zoals een EpiPen bij je. Gebruik die bij de eerste tekenen van anafylaxie en bel meteen ook 112: de injector vervangt geen medische hulp, hij overbrugt de tijd tot die er is.

Extra voorzichtig bij kinderen, ouderen en herhaalde steken

Kinderen en ouderen reageren vaak heftiger op een wespensteek dan een gezonde volwassene, en bij een steek in het gezicht of de nek is de kans op zwelling richting de luchtweg groter. Volg bij hen dezelfde eerste stappen, maar hou de eerste twintig tot dertig minuten extra goed in de gaten hoe de ademhaling evolueert.

• Bij een kind dat gestoken is in het gezicht, de mond of de hals, bel je sneller een arts of 112, ook zonder duidelijke allergische reactie
• Werd iemand meerdere keren tegelijk gestoken, dan telt de totale hoeveelheid gif mee, ook als elke steek apart onschuldig lijkt
• Bij een gekende insectengifallergie in de familie hou je bij een eerste steek van een kind extra streng de wacht
• Ook zwangere vrouwen en mensen met hart- of longproblemen bellen bij twijfel beter een keer te veel dan te weinig de huisarts of 112

Een reactie die dag na dag heviger wordt bij herhaalde steken in hetzelfde seizoen is trouwens geen inbeelding. Wie al meerdere keren gestoken werd, kan bij een volgende steek sterker reageren dan de vorige keer, ook zonder dat er ooit een echte allergie is vastgesteld. Twijfel je daarover, bespreek het dan met je huisarts voor het steekseizoen echt losbarst.

Steek in de tuin of toch een heel nest?

Een losse steek van een voedsel zoekende wesp los je op met de stappen hierboven. Word je herhaaldelijk gestoken op dezelfde plek in je tuin, terras of gevel, dan zit er meestal een nest in de buurt. Wij van VermiServe merken dat het risico dan snel oploopt: hoe dichter je bij het nest komt, hoe agressiever de wespen reageren. Check onze wespenbestrijding als je vermoedt dat er een nest hangt, en lees wat het laten verwijderen van een wespennest kost voor je zelf iets probeert.

Keert het probleem terug of hangt er ergens een nest op je eigendom, contacteer VermiServe en we komen het opvolgen.

Veelgestelde vragen

Wat mag je zeker niet doen bij een wespensteek?

Knijp de angel nooit uit met je vingers of een pincet, dat perst extra gif in de huid. Gebruik geen gifzuigpompje en zuig de wonde niet uit met je mond. Smeer er geen azijn, tandpasta of urine op, daar is geen bewijs voor en het kan de huid irriteren. Krab ook niet, dat vergroot het risico op een infectie.

Hoe lang duurt de zwelling van een wespensteek?

Bij een normale reactie zwelt de plek een paar uur op en neemt de zwelling binnen 24 tot 48 uur weer af. Bij een uitgebreidere lokale reactie blijft de zwelling twee tot drie dagen op zijn ergst en verdwijnt ze pas na vijf tot tien dagen. Blijft de zwelling na vijf dagen groeien, ga dan langs bij de huisarts.

Wat te doen tegen jeuk van een wespensteek?

Koel de plek eerst met een koelzakje in een doek, dat remt de jeuk meteen af. Gebruik daarna een jeukwerende zalf met bijvoorbeeld een antihistaminicum uit de apotheek. Krab niet, want dat verlengt de irritatie en verhoogt het risico op een infectie. Houdt de jeuk dagenlang aan, vraag dan advies aan je apotheker of huisarts.

Wat is erger, een bijensteek of wespensteek?

Een bijensteek doet op het moment zelf vaak minder pijn, maar een bij laat haar angel met gifzakje achter, dat nog dertig tot zestig seconden gif blijft pompen. Een wesp trekt haar angel terug en kan meerdere keren steken. Bijengif geldt bovendien als sterker allergeen, dus voor wie allergisch is kan een bijensteek net gevaarlijker uitpakken dan een wespensteek.

Bij een allergische reactie of een steek in mond of keel bel je altijd meteen 112.

Lees ook:
Wespennest: herkennen, info en tips
Achtervolgd door wespen of Duitse wespen?